Jak dbać o zęby mleczne i stałe dzieci?

• od pierwszego zęba: szczotkuj zęby 2 razy dziennie pastą z fluorem.
• Używaj pasty z 1000 ppm fluoru w ilości: przetarcie włókna szczoteczki/ziarnka ryżu – do 3. roku życia, ziarnka grochu – po 3. roku życia.
• Nie jest konieczne płukanie ust po szczotkowaniu-dlatego pasty dla dzieci mają mniejszą ilość fluoru i w początkowym okresie używa się ich w symbolicznej wręcz ilości – może to być tylko przetarcie włosia szczoteczki.
• Ważniejsza od pasty jest zawsze szczotka i dokładność szczotkowania.
• Dla pierwszych pojedynczych zębów dedykowane są silikonowe szczoteczki na palec rodzica, potem można wybrać szczoteczkę dedykowaną do wieku – ważne żeby była miękka i miała małą główkę, aby dotrzeć do każdej powierzchni również tylnych zębów.
• Zachęcaj dziecko do samodzielnego szczotkowania, ale zawsze nadzoruj i poprawiaj. Dziecko może szczotkować samo, ale to rodzic powinien poprawić – dzieci do ok. 7–8 r.ż. nie mają jeszcze pełnej sprawności manualnej żeby wykonać tą jednak dość precyzyjną czynność, nieważne jak samodzielne chcą być.
• Szczoteczki elektryczne dedykowane do wieku mogą być używane od 3 roku życia. Dla młodszych dzieci są dostępne szczoteczki ze słabszymi wibracjami. Jest to wygodna opcja dla rodzica żeby szybko skutecznie poprawić mycie zwłaszcza tylnych zębów dziecka w trudniej dostępnych miejscach.
• Technika mycia-czyść wykonując delikatne, okrężne ruchy, nie za mocno. Szczotkuj wszystkie powierzchnie: zewnętrzne, wewnętrzne i żujące. Czas: co najmniej 2 minuty.
• Naucz dziecko nie połykać pasty tylko wypluwać. U młodszych dzieci pienienie pasty można zredukować zmniejszając jej ilość, u najmłodszych można usuwać pianę gazikiem.
• Ustal stałe pory szczotkowania – może być połączone z ulubioną piosenką lub timerem/klepsydrą.
• W pierwszych latach życia nie trzeba myć zębów na stojąco w łazience. Ważny jest dobry dostęp do tylnych zębów mlecznych i przednich górnych. Można to uzyskać na stojąco tylko przez mocne odchylenie głowy dziecka do tyłu – taka pozycja nie jest dla dziecka wygodna. Dlatego można myć zęby w pozycji leżącej dziecka mając jego głowę na kolanach – ważne jest aby dobrze odciągnąć palcami górną wargę żeby mieć dobry dostęp do przednich mlecznych zębów. Tak samo łatwiej doczyścić górne tylne zęby.
• Nitkowanie-jest ważne i wskazane zwłaszcza u dzieci około 4-5 roku życia między zębami trzonowymi. W wieku około 4,5-5 lat dochodzi do “spychania” zębów mlecznych do przodu i ściśnięcia trzonowców mlecznych co często skutkuje pojawieniem się w tej okolicy ubytków. Nitkuj zęby raz dziennie wieczorem (można użyć nitki na uchwycie, tzw. flossera).
• Obserwuj! u niektórych nawet 4,5-5 letnich dzieci już mogą pojawić się pierwsze zęby stałe-pierwsze trzonowce wyrzynają się za zębami mlecznymi, żaden ząb nie wypada : ) niezauważone i niemyte mogą wyrzynać się już z próchnicą.
• Są dzieci dla których mycie zębów jest szczególnie uciążliwe. Może to wynikać nie tylko z ich buntu/niechęci/znudzenia itp ale z organicznych przyczyn, takich jak podwyższone napięcie mięśniowe lub zaburzenia integracji sensorycznej. Jeśli robisz wszystko aby utrzymać jak najlepszą higienę jamy ustnej twojego dziecka, ale mimo starań widzisz że manipulacje w buzi sprawiają mu znaczny dyskomfort poszukaj pomocy specjalisty z grupy fizjoterapeuta/osteopata/terapeuta SI.

Okres wymiany uzębienia jest szczególnie ważny dla przyszłego stanu zębów w wieku dorosłym. Dlatego tak ważne jest leczenie próchnicy zębów mlecznych-aby młode stałe zęby nie wyrzynały się w środowisku pełnym bakterii próchnicotwórczych.

Młode stałe zęby mają specyficzne cechy anatomiczne:

• głębokie bruzdy, które ciężko jest dziecku doczyścić, a gdzie zalega płytka
• szerokie kanaliki zębinowe będące “autostradą” dla migrujących bakterii
• szkliwo i zębina rozwijają się nadal po wyrznięciu zęba i jako takie “młode i niedorozwinięte” są mniej odporne na atak kwasów i niszczenie ich przez bakterie.

Z tych czysto anatomicznych przyczyn próchnica w młodych zębach stałych rozwija się bardzo szybko – wręcz sieje spustoszenie. W krótkim czasie “kropka” staje się ubytkiem na pół zęba, zniszczone w ten sposób tkanki twarde stracone bezpowrotnie, a odporność mechaniczna zęba znacznie osłabiona. Tak zniszczony ząb w wieku dorosłym ma mniejsze szanse na długotrwałe utrzymanie do późnej starości, szybciej wymaga leczenia endodontycznego lub odbudowy protetycznej. 

• należy pilnie leczyć lub usuwać zniszczone nienadające się do odbudowy zęby mleczne
• regularne kontrole stomatologiczne – minimum co 6 lub nawet co 3 miesiące jeśli próchnica jest aktywna.
• regularne fluoryzacje – zaleca się raz na kwartał
• u dzieci z aktywną próchnicą zaleca się lakowanie (zabezpieczenie głębokich bruzd) zębów stałych.
• mobilizowanie do jak najlepszej higieny jamy ustnej. To chyba najtrudniejszy podpunkt, bo nastolatkowi już żaden rodzic nie będzie mył zębów. To co można zrobić to korzystać z pomocy autorytetów – lekarza dentysty lub higienistki, która oprócz zabiegu higienizacji (czyszczenia zębów) przeprowadzi dokładny instruktaż higieny. 
• w poprawie higieny mogą pomóc preparaty do wybarwiania płytki nazębnej (preparat barwi na kolorowo niedomyte miejsca na zębach) żeby łatwiej było je skutecznie wyczyścić.
• zaleca się używanie past z 1450 ppm fluoru (normalna pasta dla dorosłych) lub z większą, gdy w krótkim czasie pojawiło się dużo nowych ubytków.
• zaleca się naukę nitkowania i nitkowanie raz dziennie wieczorem nitką z fluorem.
• szczoteczki elektryczne są polecane jako ułatwienie utrzymania lepszej higieny – umożliwiają zwłaszcza lepsze oczyszczenie zębów trzonowych.
• w nauce szczotkowania/nitkowania pomocne są filmiki instruktażowe dostępne na np YouTube, na stronach producentów szczoteczek np Curaprox, OralB.
• zalecenia dietetyczne-w zasadzie główne zalecenia są takie same jak dla młodszych dzieci – należy unikać pokarmów klejących i zalegających na zębach jak np. płatki śniadaniowe słodzone, chipsy, ciastka, paluszki, ogólnie słodycze. Również uważane za zdrowe słodycze na bazie suszonych owoców wymagają dokładnego czyszczenia zębów np używając gumy do żucia lub jedząc twarde owoce/warzywa. 
• Do picia zalecana jest woda, największe zniszczenia w obrębie zębów obserwuje się u dzieci/ młodzieży i dorosłych, pijących regularnie napoje gazowane (soft drinki typu cola,fanta,sprite, napoje energetyczne) dobrym zwyczajem jest przynajmniej wypłukanie ust wodą po takich napojach w celu zneutralizowania zawartych w nich kwasów i odroczenie szczotkowania zębów ok 30 min.